Ζαβαρακατρανέμια

Στίχοι: Γιάννης Μαρκόπουλος
Μουσική: Γιάννης Μαρκόπουλος

Πρώτη εκτέλεση: Γιάννης Μαρκόπουλος

Άλλες ερμηνείες:
Νίκος Ξυλούρης
Χαράλαμπος Γαργανουράκης
Χαρούλα Αλεξίου
Μαρία Φαραντούρη

Ζαβαρακατρανέμια ζαβαρακατρανέμια
Αλληλούια αλληλούια

Ζαβαρακατρανέμια ίλεως ίλεως
λάμα λάμα νάμα νάμα νέμια
Αλληλούια αλληλούια

Ίλεως ίλεως ίλεως
ίλεως ίλεως νέμια
Ίλεως ίλεως ίλεως ίλεως
λάμα λάμα νάμα νάμα νέμια
Αλληλούια αλληλούια

Ζαβαρακατρανέμια ζαβαρακατρανέμια
Αλληλούια αλληλούια

Ζαβαρακατρανέμια ίλεως ίλεως
λάμα λάμα νάμα νάμα νέμια
Αλληλούια αλληλούια
Αλληλούια αλληλούια

Πληροφορίες για το τραγούδι:

Η λέξη «Ζαβαρακατρανέμια» δεν σημαίνει απολύτως τίποτα. Αυτό το τραγούδι είχε γραφτεί τον καιρό της δικτατορίας από τον Γιάννη Μαρκόπουλο (το τραγούδησε ίδιος, αλλά και ο Νίκος Ξυλούρης) και επειδή απαγορευόταν να ακούγονται επαναστατικά τραγούδια έπρεπε να βρουν κάτι που να μην ξέρει κανείς τι σημαίνει αλλά να μεταδίδεται και κάποιο μήνυμα στον κόσμο.

Όπως εξήγησε ο Γιάννης Μαρκόπουλος (για πρώτη φορά) στην εκπομπή «Συναντήσεις» στην ΕΤ1, με οικοδεσπότη τον Λευτέρη Παπαδόπουλο:

– Η λέξη «Αλληλούια» δεν είναι η γνωστή εβραϊκή λέξη, αλλά η ελληνική λέξη «Αλληλουχία» (με τη διαφορά ότι αφαιρέθηκε το χ).
– Η λέξη «Ζάβαρα» προέρχεται από τη λέξη Ζευς και σημαίνει λάβαρα.
– Η λέξη «Κάτρα» σημαίνει μαύρα.
– Η λέξη «Νάμα» σημαίνει βάπτισμα.
– Η λέξη «Λάμα» σημαίνει λάμα (μαχαιριού).
– Η λέξη «Νέμια» σημαίνει ηρεμία.
– Η λέξη «Ίλεως» σημαίνει σπλαχνικός.

Η αντιδικτατορική μουσική του Γ. Μαρκόπουλου και η τακτική της γλωσσικής αντι-καταστροφής.
Σε αντίθεση με τον Μίκη Θεοδωράκη, που "πάτησε" πάνω στην επική ματιά και τον ταξικό διδακτισμό του Ρίτσου, ο Γιάννης Μαρκόπουλος δεν αναζήτησε την δύναμη της μουσικής στη διάσωση του έπους των λαϊκών αγώνων· ανέπτυξε μια διαφορετική τακτική, που είχε ως πυρηνικό στοιχείο αυτό που ο Λουκάτς ονόμασε "Καταστροφή του Λόγου": στην καταστροφή του Λόγου που εκπροσώπησε η ακροδεξιά δικτατορία των Συνταγματαρχών, ο Μαρκόπουλος αντέταξε τραγούδια που ισορροπούν, σε διαφορετικό βαθμό το καθένα, ανάμεσα στον "εκβαρβαρισμό" της ίδιας της γλώσσας ("Ζαβαρακατρανέμια") και στην σπαρακτική αλληγορία ("Λένγκω"), στην "α-νοησία" ("Τούμπου Τούμπου Ζα") και το ανατρεπτικό νόημα (ο "Ταρζάν" και η "μπόρα του αιώνα", δηλαδή το επαναστατικό συμβάν), καταγγέλοντας, μέσα από μια γλώσσα εναλλακτικά παθιασμένη και περιπαικτική, την λογοκρισία με την οποία η χούντα συνόδευσε τη διαφθορά και το σάπισμα του Λόγου τόσο στο ιδεολογικό όσο και στο καθαρά γλωσσικό επίπεδο. Ο Θεοδωράκης δομεί μια άλλη, παράλληλη και επική μνήμη που δηλώνει αμετακίνητα κτήμα των λαϊκών στρωμάτων· ο Μαρκόπουλος αποδομεί και ανασυνθέτει την γλώσσα του κράτους, πιο δραματικά από οπουδήποτε αλλού στο "Παπαντόπ ντοπ ντοπ", όπου το όνομα του Συνταγματάρχη αφρικανοποιείται (ηχητικές συνδηλώσεις του ονόματος του αμφιλεγόμενου προέδρου [1957-1971] της Αϊτής "Πάπα Ντοκ" και ταυτόχρονα της αφροαμερικανικής μουσικής παράδοσης του doo wop) και όπου ο γλωσσικός θόρυβος και η ποίηση εναλάσσονται, συμπλέκονται, αλληλοσυμπληρώνονται και αλληλοανατρέπονται σε ένα όργιο ευφορικής ρυθμικότητας.